لازم - متعدى ديگر از تقسيماتيكه اختصاص بفعل دارد اينستكه فعل يا لازم است و يا متعدّى . فعل لازم - فعلى را گويند كه معناى آن بفاعل تمام شود مانند قام زيد ( ايستاد زيد ) و جلس عمرو ( نشست عمرو ) . فعل متعدى - فعلى را گويند كه معناى آن بفاعل تمام نشود بلكه بفاعل و مفعول هردو كامل شود مانند ضرب زيد عمرا ( زيد عمرو را زد ) احسن بكر خالدا ( نيكى كرد بكر بخالد ) . معلوم - مجهول فعل متعدى بر دو قسم است : معلوم - مجهول . فعل معلوم - آنست كه آن را نسبت بفاعل دهند و براى فاعل بنا كنند مانند قتل زيد بكرا ( كشت زيد بكر را ) . فعل مجهول - آنست كه آن را نسبت بنائب فاعل دهند كه در حقيقت مفعول باشد و براى مفعول بنا كنند مانند ضرب عمرو ( زده شد عمرو ) كه در اينجا نامى از ضارب برده نشده است . طريق مجهول كردن افعال امّا در فعل ماضى قاعده اينستكه حرف اوّل را ضمّه داده و ماقبل آخر را كسره چنانچه ضرب مىشود ضرب و جلس مىشود جلس و از نظر صرف صيغه‌ها با فعل معلومش تفاوتى ندارد . و امّا در فعل مضارع قاعده اينستكه حرف اوّل را ضمّه داده و ماقبل آخر را فتحه چنانچه يضرب و يجلس يضرب و يجلس ميشوند .